Leita
Finnur þú það ekki? Prófaðu leitina :)

Náttúra

Almenningur

Hraunspilda sem hefur runnið úr Hrútagjárdyngju fyrir um 7.000 árum. Er dyngjan nyrst í Móhálsadalnum sem er dalur milli Sveifluháls og Núpshlíðarháls. Var þar fyrrum skógi vaxið en han eyddist af höggi og beit.

Síðan um aldamót 19. og 20 . aldar hefur hraunið lítið verið breitt enda hefur það gróið nokkuð á ný. Á Almenningi er einn hinna mörgu Gvendarbrunna, við gamla veginn. Almenningsnafnið mun dregið af því að þar var sameiginlegt beitiland Hraunbæjanna. Mjög nálægt Reykjanesbrautinni sunnan megin eru hinir sérkennilegu Hvassahraunskatlar. Þeir eru nokkurs konar strompar sem gas og gufur komu upp um þegar hraunið rann.

Staðsetning: Milli Kappeluhraun og Afstapahraun á Vatnsleysuströnd.

Arnarsetur

Arnarsetur einkennist af stuttri gossprungu sem samanstendur af gjall- og klepragígum. Sprungan myndaðist á seinni hluta rek- og goshrinunnar Reykjaneselda á árabilinu 1210 til 1240 og er um tveggja kílómetra löng. Hraunið frá henni þekur um 20 ferkílómetra svæði, er stórskorið og í því leynast hraunhellar og ýmis ummerki um mannvistir. Svæðið dregur nafn sitt af arnarpari sem verpti þar áður fyrr.

Arnarsetur er rétt austan vegarins til Grindavíkur (43) suður af Vogastapa. Hægt er að keyra að því frá Grindavíkurvegi, um miðja leið frá Reykjanesbraut til Grindavíkur.

Um Garðskaga

Inniheldur; Garður, Garður Lighthouse, Sandgerði, Hvalnes og fleira.

Tími: Skiptir máli hvað stoppað er lengi á hverjum áfangastað. Aðeins keyrslan er metin:

Stutt útgáfa: 30 mínútur

Löng: 1 klst.

Frá Keflavíkurflugvelli er farið veg 45 í átt að þorpinu Garður (á fjórhjóladrifnum bíl er hægt að fylgja gömlum slóða með ströndinni.

1) Það eru gamlir slóðar að gömlum fiskirekkum sem enn eru notaðir til að þurrka fisk. Þegar komið er inní þorpið er þar minnisvarði um látna sjómenn. Táknar konu sem býður eftir eiginmanninum að snúa aftur með fisk dagsins.

2) Garðskirkja er vígð 1863 og við hlið hennar er fyrrum prestabústaður er núna námssetur fyrir presti og upplýsingamiðstöð. Slóði hliðinná kirkjunni liggur niður meðfram ströndinni þar sem hægt er að sjá sjávarfugla í þeirra náttúrulegu hýbílum.

3) Garðskagi: Frábær staður til fuglaskoðunnar.Þar eru tveir vitar með frábæru útsýni. Hvít strönd þar sem yfir sumartíman er hægt að spila strandblak.

Byggðasafnið á Garðskaga hefur einstakt samt af gömlum vélum og þar er kaffitería úti með góðu útsýni yfir ströndina svo of má sjá seli og hvali. Þar er líka handverkssala í gamla vitavarðarhúsinu og rólegt tjaldsvæði með salernisaðstöðu.

Við hliðinná Garðskagavita er Skagagarðurinn, hlaðinn veggur en tilgangurinn var að skilja búfénað frá bæjunum Kirkjuból og Útskála.

4) Fimm mínútna akstur er til sjávarþorpsins Sandgerði en þar er að finna Þekkingarsetur Suðurnesja.

Við mælum með alvöru sjávarréttaveislu á Vitanum sem er rótgróin veitingastaður við höfnina.

Frábært tjaldsvæði.

Frá Sangerði er hægt að fara aftur til Kelfavíkur um Sandgerðsveg (429).

En ef meiri tími gefst til er hægt að halda áfram eftir vegi 45.

5) Næsta stopp er Hvalsnes. Þar er falleg kirkja vígð um 1887. Okkar þekkta skáld, Hallgrímur Pétursson var þar klerkur um miðja 17 öld.

6) Á Stafnesi stendur afskaplega fallegur viti.

7) Básendar var mikilvæg sjávarhöfn á 17 og 18 öld þangað til bærinn eyðilagðist í stormi árið 1799.

8) Gálgar - Aftökustaður þar sem þrælar voru hengdir.

Aftur til Keflavíkur á vegi 44

Gott ráð: Í Sandgerði, Garði og Reykjanesbæ eru mjög góðar almenningssundlaugar en þar er tilvalið að slaka á eftir eða á meðan ferðinni stendur.

Vonum að þið hafið haft að gott á Reykjanesinu og munið að merkja myndirnar ykkar #Reykjanes

Brimrúntur

Inniheldur: Hafnir, Hafnarberg, Brú milli heimsálfa, Valahnúkur, Reykjanesviti, Gunnuhver, Brimketill, Grindavík ofl.

Hvort sem komið er frá Reykjavík eða Keflavíkurflugvelli er hægt að keyra veg 41 og beygja síðan veg 44 til þorpsins Hafnir. Mælum með ef þið eruð svöng að áður fáið ykkur að borða á Kaffi Duus áður en lagt er af stað.

Tími: Fer eftir því hvað er stoppað lengi á hverjum stað en mögulega 4-5 tímar.


  1. Brimið er einnig tígullegt í Höfnum og gaman að standa við bryggjusporðinn á gömlu bryggjunni og horfa á hafið ólmast og ólga í öllum sínum ofurkrafti. Hafnir voru ein stærsta útgerðarstöð Suðurnesja um aldir meðan enn var róið á árabátum, stutt á miðin en lendingin gat verið erfið í öldurótinu.

  2. Þá er haldið áfram en nú er það vegur 425. Tilvalið er að fá sér göngutúr hjá Hafnarbergi sem er um 4 km frá Höfnum. Þar er fjölskrúðugt fuglalíf og gott útsýni yfir hafið. Mikilvægt er þó að fara með gát þar sem bergið getur verið laust í sér.

  3. Rétt hjá Hafnarbergi, skammt ofan við Sandvík er Brú milli heimsálfa. Samkvæmt jarðfræðikenningum þá þrýstast Evrasíu- og Norður - Ameríkuflekarnir hvor frá öðrum á Reykjanesi. Plötuskilin afmarkast af gosreinum, gjám og gígaröðum sem liggja frá Reykjanesi og norðaustur um land. Segja má að Reykjaneshryggurinn (Mið- Atlantshafshryggurinn) gangi á land á Reykjanesi en með honum liggja skil þessara tveggja fleka. Hægt er að fá viðurkenningarskjal þess efnis að viðkomandi "hafi gengið á milli heimsálfa" gegn vægu gjaldi á Markaðsstofu og Upplýsingamiðstöð Suðurnesja, Grænásbraut 506, Eldey Frumkvöðlasetri, Ásbrú í Reykjanesbæ.

  4. Þá er haldið útá Reykjanestá. Á Reykjanesi er mikill jarðhiti. Árið 1878 var fyrsti viti á Íslandi hlaðinn á Valahnúki á Reykjanesi. Árið 1907 var reistur nýr viti á Bæjarfelli og sá gamli aflagður. Við nýja vitann hefst gönguleiðin Reykjavegur. Á Valahnjúki er ógnvænlegt en að sama skapi tignarlegt klettaþverhnípi. Skammt undan landi rís móbergsdrangurinn Karl, 51m. Oft má sjá hvali á sundi við Reykjanestá. Um 8 sjómílur undan landi rís Eldey úr sæ (77 m) og er talið að þar sé fjórða mesta súlubyggð í heimi. Það er skemmtilegt að standa á Valahnúki og horfa á hvítfyssandi öldurnar þegar þær skella á hamrabeltinu. Valahnjúkur og umhverfi hans er það sem dregur gesti fyrst og fremst út að vitanum. Það er gaman að ganga á Valahnjúki en vert er að sýna fyllstu aðgát og leiða yngstu börnin. Gangan upp á bjargi er stutt og ætti að vera við flestra hæfi. Á fáum stöðum á Íslandi er hægt að fylgjast með sjávarföllunum og krafti hafsins úr eins miklu návígi og við Reykjanesvita. Fuglalífið á staðnun er fjörugt og tilkomumikið að fylgjast með því um leið og maður andar að sér sjávarloftinu og horfir á öldurótið.

  5. Gunnuhver. Á þessu svæði er mikið af leir- og gufuhverum. Sá stærsti og áhugaverðasti er hverinn Gunna eða Gunnuhver. Hverinn heitir í höfuðið á Guðrúnu Önundardóttur sem að sögn gekk aftur til að hrella Vilhjálm Jónsson lögréttumann er hún hafði átt í útistöðum við í lifanda lifi.

  6. Brimketill er skammt frá Gunnuhver en hann er einn vinsælasti ferðamannastaður á Reykjanesi. Um er að ræða hringlaga berg eins og sundlaug.

  7. Í Grindavík er oft ólgandi brim, ægifagurt á að líta og gaman að aka meðfram ströndinni og fylgjast með bátunum smjúga innsiglinguna í Grindavíkurhöfn. Ef hungrið seðjar að mælum við með Salthúsinu í Grindavík en þeir eru sérfræðingar í að matreiða Þorsk.

Á leiðinni til baka á vegi 43, ef tími og vilji er til mælum við eindregið með Bláa Lóninu, yndislegt að slaka aðeins á eftir langann dag. Annars er líka Vatnaveröld í Reykjanesbæ.

Vonum að þú njótir dvalarinnar á Reykjanesi og munið að merkja myndirnar ykkar með #Reykjanes!

Um Reykjanes Fólkvang

Inniheldur: Kleifarvatn, Sveifluháls, Seltún, Bláa Lónið, Grindavík, ofl.

Hvort sem er farið frá Keflavíkurflugvelli eða höfuðborgarsvæðinu er farið Reykjanesbraut (41) og beygt veg Krýsuvíkurveg (42).

Fyrsta stopp er stærsta stöðuvatn á Reykjanesi og þriðja dýpsta á Íslandi, Kleifarvatn. Það er hægt að kaupa veiðileyfi á N1 Lækjargötu í Hafnarfirði.

Næst er Seltún sem er jarðhitasvæði og því er bergið mjög litríkt. Þar eru göngustígar og salernisaðstaða. Frá Seltúni er kjörið að ganga Ketilstíg um Sveifluháls en sú ganga tekur um 2-3 tíma fram og tilbaka.

Rétt hjá Seltúni er Grænavatn en eins og nafnið gefur til kynna er það grænt að lit vegna samböndu brennisteinstegunda. Síðan er haldið áfram á Suðurstrandavegi (427) í átt að Grindavík

Þar er hægt að stoppa við Drykkjarstein sem er fyrir ofan veginn. Drykkjarsteinn er sérkennilegt grjót með þremur holum í. Fyrir neðan veg nokkra km frá Drykkjarsteini er Festarfjall, sem er hátt eldfjald og á því liggur bergveggur sem er kallaður Festi.

Í Grindavík mælum við með að borða á Salthúsinu en þeir sérhæfa sig í að matreiða þorsk. Þá er tilvalið að fara í fjórhjólaferð um svæðið með ATV, frábær og skemmtileg afþreying þar sem þú getur verið frá einni klst uppí tíu.

Tilvalið er að enda bíltúrinn í Bláa Lóninu í slökun og mælum tvímælalaust með veitingastaðnum Lava.

Vonum að þið hafið það gott á Reykjanesinu og munið að merkja myndirnar ykkar með #Reykjanes

Fuglalíf

Á Krýsuvíkurbergi og Hafnarbergi hreiðra um sig þúsundir sjófugla á hverju sumri. Þeir algengustu eru langvía, álka, stuttnefja, rita, lundi, teista, fýll og skarfur. Krýsuvíkurberg er 50 metra hár og um 57.000 pör hreiðra um sig á þessum klettum. Hæsti punktur Hafnarbergs er 43 metrar og er áætlað að fjöldi sjófugla þar séu um 6.000 pör. Fjórtán kílómetra suðvestur af nesinu er Eldey, ein stæðsta súlubyggð í heiminum. Súlan er stæðsti sjófugl í Norður Atlantshafinu og um 16.000 pör hreiðra um sig á eynni sem er einungis 0,03km² að flatarmáli og 77 metrar á hæð. Á milli meginlandsins og eyjarinnar má einnig sjá höfrunga og hvali. Skúmurinn er algeng sjón á sumrin, hann er hrææta sem hrifsar æti frá öðrum sjófuglum. Frá náttúrunnar hendi er skúmurinn ekki fær um að stinga sér til veiða.

Aðrir algengir fuglar við ströndina eru mávar, eins og sílamávar, hvítmávar og silfurmávar. Krían er algengasti fuglinn á Reykjanesinu og er hann að mestu að finna í Kríuvörpum á Reykjanesoddanum, austur af Grindavík og milli Garðs og Sandgerði. Spóinn sem fjölgar sér á Suðurnesjum, eyðir vetrunum í Afríku og krían flyst á suðurheimskautið. Heiðlóan, tjaldur, og hrossagaukurinn eru farfuglar og eru algengir á svæðinu, á meðan sendlingur er einn af fáu vaðfuglum sem flyst ekki til annara landa á veturnar. Á meðal spörfugla þá eru skógarþröstur og snjótittlingur algengir, einnig er starri á landinu allt árið um kring. Stærsti spörfuglinn er hrafninn.

Æðafuglinn er langalgengasta andartegundin á Íslandi. Á Suðurnesjum þá er æðafuglinn fjárhagslega mikilvægur, því bændur á svæðinu týna verðmætann dúninn úr hreiðrum þeirra. Grágæsinn hreiðrar um sig á láglendinu og álftin er eina tegund svana sem fjölgar sér á Íslandi.

Brennisteinsfjöll

Brennisteinsfjöll eru hryggur móbergsfjalla frá síðari hluta ísaldar. Efst er hraundyngjan Kistufell. Í fjöllunum eru nokkrar gossprungur með gígaröðum sem mynduðust einhverju fyrir landnám. Í norðanverðum Brennisteinsfjöllum er háhitasvæði og þar var numinn brennisteinn í kringum 1880 með litlum árangri. Brennisteinsnámurnar eru enn sýnilegar.

Brúin milli heimsálfa

Brú á Reykjanesi á plötuskilum milli Evrópu og Ameríku.

Samkvæmt jarðfræðikenningum þá þrýstast Evrasíu- og Norður- Ameríkuflekarnir hvor frá öðrum á Reykjanesi. Plötuskilin afmarkast af gosreinum, gjám og gígaröðum sem liggja frá Reykjanesi og norðaustur um land. Segja má að Reykjaneshryggurinn (Mið-Atlantshafshryggurinn) "gangi" á land á Reykjanesi en með honum liggja skil þessara tveggja fleka. Ísland skiptist þannig milli tveggja jarðskorpufleka. Austurhluti landsins tilheyrir svonefndum Evrasíufleka og vesturhlutinn svonefndum Norður-Ameríkufleka. Skilin milli flekanna birtast okkur ýmist sem opnar sprungur og gjár eða sem sem gígaraðir.

Byggð hefur verið brú á milli "plötuskilanna" upp af Sandvík á Reykjanesi þar gefst kostur á að upplifa það að ganga á milli heimsálfa (jarðfræðilega séð) Fólki að kostnaðarlausu.

Hægt er að fá viðurkenningarskjal þess efnis að viðkomandi "hafi gengið á milli heimsálfa" gegn vægu gjaldi á upplýsingamiðstöð Reykjaness og gestastofu Reykjanes jarðvangs sem staðsett eru í Duushúsum í Reykjanesbæ.

Brimketill

Ein af vinsælustu náttúruperlum á Reykjanesi.

Myndast í stöðugum öldugangi þegar brimið lemur bergið. Sagan segir að tröll kona nokkur sem hét Oddný baðaði sig þar og hét því laugin áður Oddnýjarlaug. Mikilvægt að fara með gát þegar farið ef ofaní laugina þar sem hraunið er mjög gróft.

Sandvík

Stór- og Litla- Sandvík eða Sandvíkur, sunnan Hafnabergs á Reykjanesi. Þar er vinsæll áningarstaður ferðafólks á leið um utanvert Reykjanes. Sandfjara með háum melgresishólum handan við. Við Sandvík endar Hafnaberg með fallegum klettum sem eru hluti af sprungugjám.

Sunnan við Sandvík er Stampahraun sem runnið er úr 7 km langri gígaröð sem gaus fyrir ca. 800 árum. Mjög sérkennilegir gígar af ýmsum stærðum og gerðum og með skrítnar myndanir í sumum.

Sumarið 2006 var heimsfræg bíómynd tekin upp syðst við Sandvík, Flags of our fathers sem frægi leikarinn Clint Eastwood leikstýrði.

Drykkjarsteinn

Steinn með þremur holum í laginu eins og skálar.

Langþráður áfangastaður ferðamanna sem voru að fara annað hvort til Grindavíkur eða Vogastapa en Drykkjarsteinn er staðsettur þar sem tveir vegir mætast. Nokkrar holur eru í steininum sem safna vatni það hefur reynst ferðalöngum vel að stoppa og svala þorstanum. Sagt er að vatnið sé vígt og sé allra meinabót.

Staðsetning: Rétt fyrir ofan veg 427

Eldborg við Geitahlíð

Eldborg er langstærstur fimm gíga sem liggja í gossprungu í hlíðum Geitafells, og oft kallaður Stóra-Eldborg. Hann er brattur og gerður úr gjalli og kleprum. Austur úr honum liggur myndarlegur hraunfarvegur. Bæði Stóra-Eldborg og Litla-Eldborg eru friðlýstir gjallgígar. Hægt er að ganga upp að Stóru-Eldborg, sem margir telja fegursta gíg Suðvesturlands, og þaðan niður í Litlu-Eldborg þar sem hægt er að sjá ofan í gíginn.

Frá Grindavík er Stóra-Eldborg fyrir ofan Suðurstrandaveg (427). Best er að skilja bílinn eftir fyrir neðan veginn að Litlu-Eldborg.

Eldey

Þverhnípt klettaeyja (77 m.y.s) 8 sjómílur suður af Reykjanesi.

Eldey er mynduð úr móbergi og er 0,03 km2. Hún er innsta skerið í skerjaklasa miklum sem stendur á einni grynningu og nær klasinn 45 sjómílur frá landi. Kallast hann Fuglasker eða Eldeyjar. Eitt þessara skerja var Geirfuglasker þar sem síðustu höfuðstöðvar geirfuglsins voru en það sökk að mestu í eldsumbrotum 1830.

Í Eldey er ein af stærstu súlubyggðum sem þekkist í heiminum og er eyjan jafnan þakin súlu. Við talningu, sem gerð var 1949 var fjöldi súlna þar talin um 70 þúsund.

Útilegumannabyggð við Eldvörp

Byggð í steini og steyptir veggir fannst nálægt Eldvörp.

Skjól búið til úr steini á gamalli gönguleið og steyptir veggir hafa fundist nálægt Eldvörp

Hellir hjá Eldvörp fannst þegar Hitaveita Suðurnesja var að bora þar. Stærð hellisins er 30 m langur og 6-8 m breiður. Hæð er um 1,5 metri. Seinna fundust fyrir vestan Eldvörpin tvær tóftir.


Staðsetning: Nálægð við Eldvörp, gengið frá vegi 425.

Festarfjall

Eldfjall um 190 metra hátt.

Meðfram því er bergveggur en sagan segir að það sé festi tröllskessu.


Staðsetning: Fyrir neðan Suðurstrandaveg 427 fyrir ofan Hraunsvík.

Gálgar á Stafnesi

Aftökustaður samkvæmt gömlum sögum.

Tveir frekar háir klettar og breitt bill á milli þeirra. Tré var á milli klettana og menn þar hengdir.

Staðsetning: Um 1 km frá Básendum, stutt ganga frá vegi 45

Gálgaklettar við Hagafell

Klettar undir háum sléttum klettavegg norðan Hagafells.

Hægt er að finna Gálgakletta um allt land. Þessir eru nálægt Grindavík norðan Hagafells. Sagan segir að nokkrir þjófara voru hengdir þar.

Staðsetning: beygt frá vegi 43

Geitahlíð

Grágrýtisdyngja (stapafell) 386 (m.y.s).

Staðsett í suðurbrún Reykjanesfjallgarðs, rétt austan við Krýsuvík.

Á láglendinu sunnan undir Geitahlíð er gígurinn Eldborg rétt við þjóðveginn.

Staðsetning: Suður af Kleifarvatni, við þjóðveg 427.

Grænadyngja

Grænadyngja er bratt móbergsfjall vestan við Sog og austan við Trölladyngju. Grænadyngja og Trölladyngja eru af sama meiði. Ungar gossprungur umlykja bæði Trölladyngju og Grænudyngju og háhitasvæði eru þar nálæg. Apalhraun runnu frá gosstöðvum suður til sjávar við Reykjanesbraut, t.d. Afstapahraun.

Skemmtilegar gönguleiðir liggja um fjöllin. Einfaldast er að nálgast þær með því að keyra út af Reykjanesbrautinni um sama afleggjara og að Keili.

Grænadyngja er áfangastaður (e. geosite) í Reykjanes Unesco Global Geopark.

Grænadyngja og Trölladyngja

Grænadyngja og Trölladyngja eru brött móbergsfjöll vestan við Sogin. Þau eru umlukt ungum gossprungum, háhitasvæðum og mikilli litadýrð. Apalhraun rann frá gosstöðvum suður til sjávar við Reykjanesbraut og myndaði meðal annars Afstapahraun.

Fjórir kílómetrar eftir vegi 41 í austur frá Keili.

Grænavatn

Stærsti sprengigígur á svæði Krýsuvíkur.

Hann liggur á milli tveggja annara og eru þeir yfir 6000 ára gamlir. Eins og nafnið gefur til kynna er vatnið grænt sem er vegna samblöndu brennisteinstegunda. Vatnið er 45 m djúpt.

Staðsetning: Við veg 428

Gunnuhver

Hverasvæði á Reykjanesi.


Rétt austan við Reykjanesvita er mikið jarðhitasvæði, eitt af mörgum á Reykjanesi. Gunnuhver er þekktasti hverinn þar en hann mun draga nafn sitt af Guðrúnu nokkurri sem gekk aftur og olli miklum usla á svæðinu þar til að Eiríkur Magnússon, prestur í Vogsósum, tókst að koma draugnum fyrir með því að senda hann í hverinn

Á árinu 2006 hljóp mikill hamagangur í svæðið sem stækkaði mikið og eyðilagði akveg og göngupalla. Í endaðan júní 2010 hafa verið teknir í notkun nýjir göngupallar og útsýnispallar þar sem er aðgengi fyrir alla.

Hafnarberg

Hafnarberg eru há og löng sjávarbjörg, að mestu úr hraunlögum, sunnan við gömlu verstöðina Hafnir. Nokkrar tegundir sjávarfugla verpa í þverhnípinu. Merkt og vinsæl gönguleið liggur þangað frá vegi að Reykjanesi.

Hafnarberg er mjög vinsælt til útivistar. Bílastæði og merkt gönguleið að Hafnarbergi er um 4 km frá Höfnum. Við Hafnarbeg má finna fjölskrúðugt fuglalíf og frábært útsýni yfir hafið. Mikilvægt þó er að fara gætilega þar sem brú bergsins er brotakennd.

Hafnarberg er áfangastaður (e. geosite) í Reykjanes Unesco Geopark.

Háleyjabunga

Háleyjarbunga er lítil og flöt hraundyngja sem myndaðist eftir flæðigos. Dyngjan er með stórum toppgýg, 20-25 m djúpur.

Háleyjarbunga er um 9.000 ára gömul eða eldri, og úr frumstæðri basalttegund úr möttli sem nefnist pikrít. Grænir ólivínkristallar eru áberandi.

Staðsetning: Nálægt Reykjanesvita á Reykjanestá. Merkt gönguleið liggur að Háleyjarbungu frá Gunnuhver.

Háleyjarbunga er áfangastaður (e. geosite) í Reykjanes Unesco Global Geopark.

Höskuldarvellir

Grasslétta í hrauninu vestur af Trölladyngju og Grænudyngju á Reykjanesskaga. Þangað liggur farvegur frá læk sem kemur úr Soginu sunnan Trölladyngju. Mun hann renna niður á vellina í leysingum og hefur myndað þá með framburði sínum. Höskuldarvellir munu vera stærsta samfellda graslendi í Gullbringusýslu, um 100ha. Tilvalið er að hefja göngu á Keili af bílastæðinu við Höskuldarvelli.

Hrafnagjá

Hrafnagjá er siggengi á togsprungu. Siggengið er um 12 km langt og allt að 30 m hátt. Það er lengsta brotalínan af þeirri gerð á Reykjanesskaga og sést af Reykjanesbraut. Hrafnagjáin er hluti dæmigerðs sigdals skammt frá Vogum.

Staðsetning: Sprungan nær frá Stóru-Vatnsleysu suðvestur á móts við Vogastapa, en er ekki þó alveg samfelld. Þar sem gjáin er dýpst á móts við Voga. Hægt er að skoða gjána við veginn hjá Stóru-Vatnsleysu og ef gengið er frá bílastæði sem er við mislægu gatnamótin til Voga.

Hrafnagjá er áfangastaður (e. geosite) í Reykjanes Unesco Global Geopark.

Hrólfsvík

Fundarstaður hnyðlinga.

Í gosum hefur kvikan tekið með sér aðskotasteina sem kallast Hnyðlingar. Þeir eru bæði rúnaðir og kanntaðir en ein tegundin er úr gabbró.

Staðsetning: Rétt hjá Grindavík, stutt ganga frá vegi 427

Hrútagjárdyngja

Hrútagjárdyngja er 6.000-6.500 ára hraundyngja sem þekur um 80-100 km2 lands. Alls rúmir 3 rúmkílómetrar af hrauni. Dyngjan er með stórum toppgíg og skorin djúpum gjám sem kunna að vera merki um ris vegna kvikuinnskota.

Hrútagjárdyngja er einn af stærstu hraunskjöldum á Reykjanesi.

Í hrauninu er hægt að finna hraunhella þ.a.m Steinbogahelli.

Staðseting: Keyrt er að Hrútagjárdyngju af Krýsuvíkurvegi.


Hrútagjárdyngja er áfangastaður (e. geosite) í Reykjanes Unesco Global Geopark.

Hvassahraunkatlar

Áhugaverð hraundrýli í hrauni úr Hrútagjárdyngju. Þau myndast jafnan við öflugt gasútstreymi nálægt eldgíg en í þessu tilviki um 10 km frá dyngjuhvirflinum.

Hraun hefur runnið mest í norður og er allt milli Vatnsleysuvíkur austur að Hvaleyrarholti og að Kaldárseli.

Staðsetning: Af Krýsuvíkurvegi (42) liggur Djúpavantsleið. Finna má skilti við þann veg sem vísar leiðina.

Hvassahraunskatlar eru áfangastaður (e. geosite) í Reykjanes Unesco Global Geopark.

Kapelluhraun

Úfið og gróðursnautt hraun milli Hafnarfjarðar og Staums. Talið er að það hafi runnið snemma á sögulegum tíma. Í hrauninu, sunnan við Reykjanesbrautina á móti álverinu í Staumsvík er lítið byrgi, hlaðið úr hraungrýti og nefnist kapella. Árið 1950 fannst þar við uppgröft lítið líkneski heilagrar Barböru og eru líkur til að þarna hafi verið bænastaður í kaþólskum sið. Á síðustu árum hefur mikið efni verið tekið úr hrauninu til uppfyllingar í húsgrunna og götur á Stór- Reykjavíkursvæðinu og það sléttað. Hraunhóllinn með kapellunni hefur verið látinn ósnortinn og er hún fiðlýst

Katlahraun

Katlahraun rann í sjó fram fyrir um 2.000 árum og hlóðst upp við ströndina vegna fyrirstöðu. Stór, hringlaga hrauntjörn myndaðist en tæmdist eftir að hlutar hennar höfðu storknað. Eftir standa margvíslegar, fallegar og óvenjulegar hraunmyndanir.

Staðsetning: Katlahraun er vestan Selatanga og liggur vegur fyrir fjórhjóladrifnabíla að Ketli og Selatöngum.

Katlahraun er áfangastaður (e. geosite) í Reykjanes Unesco Global Geopark.

Keilir

Fjall (379 m.y.s) á Reykjanesskaga.

Keilir er til orðinn við gos undir jökli á ísöld og er móbergskeila. Hann er þekktur vegna sérkennilegrar strýtumyndunar lögunar sinnar sem er til komin vegna gígtappa eða bergstands á fjallinu miðju er ver það gegn veðrun. Keilir er vinsæll til fjallgöngu enda er útsýn mikil af toppi hans yfir Reykjanesskagann og víðar. Þar er nú útsýnisskífa og gestabók.

Staðsetning: Hægt að ganga 3 km frá Höskuldarvöllum. Keyra á fjórhjóladrifnum bíl á Höskuldavallavegi en við norðurenda Oddafells er hægt að leggja bílnum. Þaðan byrjar síðan göngustígurinn að Keili.

Keilisnes

Nes milli Flekkuvíkur og Kálfatjarnar. Efst á nesinu, skammt frá gamla þjóðveginum, er varða sem Stefánsvarða heitir, á hæð sem við hana er kennd. Þaðan er mikið útsýni yfir Faxaflóa. Örn Arnarson skáld lýsir siglingu Stjána bláa fyrir Keilisnes í örlagaþrungnasta minningarkvæði sem ort hefur verið um íslenskan sjómann:

Æsivindur lotugangur
Löðri siglum hærra blés
Söng í reipum. Sauð á kenipum.
Sá í grænan vegg til hlés.
Stjáni blái strengdi klóna,
Stýrði fyrir Keilisnes.

Kleifarvatn

Stöðuvatn á miðjum Reykjanesskaga milli Sveifluháls og Vatnshlíðar. Kleifarvatn er þriðja stærsta stöðuvatn á Suðurlandi,um 10 km2 og eitt af dýpstu vötnum landsins 97m. Það hefur lítilsháttar aðrennsli en ekkert frárennsli nema gljúpan jarðveg. Töluverður jarðhiti er syðst í vatninu og einnig út af Innri stapa vestan við það.

Fyrir einhverjum árum síðan voru silungsseiði látin í vatnið og dafnar fiskurinn ágætlega í því. Munnmæli herma a skrímsli hafi haldið sig við Kleifarvatn og sést þar endrum og eins. Á það að hafa verið ormskrímsli, svart að lit og á við meðal stórhveli að stærð.


Krýsuvík

Fornt höfuðból fyrir sunnan Kleifarvatn.

Það lagðist í eyði á síðustu öld og er nú í eigu Hafnarfjarðarbæjar. Í upphafi stóð Krýsuvíkurbær allmiklu vestar upp af vík sem heitir nú Hælsvík en hefur ef til vill heitið Krýsuvík til forna. Bæinn tók af þegar Ögmundarhraun rann yfir mikið af gróðurlendi jarðarinnar. Hluti af rústum bæjarins sjást þó enn í Húshólma. Þangað er hægt að aka á fjórhjóladrifnum farartækjum og ganga að hluta. Jarðhitasvæði er mikið í Krýsuvíkurlandi við Seltún. Þar hefur verið borað eftir gufu og hefur verið um það rætt að virkja gufuaflið fyrir Hafnarfjörð eða önnur nærliggjandi byggðarlög. Árangurinn var lakari en vænst var og tilraunum því hætt um 1950. Drottningarhola sem var um 230 m djúp stíflaðist haustið 1999 og sprakk tíu dögum síðar. Við það myndaðist hveragígur um 30 m í þvermál. Brennisteinsnáma var þar um skeið og brennisteinninn fluttur til Hafnarfjarðar en þaðan til útlanda.

Staðsetning: Við þjóðveg 42. 1 km vestur af Grænavatni, sem er 3km í suð-vestur af Kleifarvatni

Krýsuvíkurberg

Sjávarklettar með mjög fjölskrúðugu fuglalíf.

Klettarnir erum 40 m háir og 15 km breiðir.

Bergið er afar litríkt og fallegasti hluti þess nefnist Rauðaskriða. Strákar er hryggur sem er úr móbergi mjög áhugaverður á að líta.


Staðsetning: Hælsvík, beygt af vegi 427

Kúagerði

Grasblettur við tjörn við gamla veginn í suðurjarði Afstapahrauns upp af Vatnsleysuvík. Þar var kunnur áningarstaður fyrrum og kúahagi frá Vatnsleysujörðum. Reykjanesbrautin liggum um blettin þveran. Þar var samneft býli um skeið. Við Kúagerði hefur verið reist varða með krossi á til minningar um þá sem látist hafa í umferðarslysum á þessum stað Reykjanesbrautarinnar.

Lambafellsgjá

Gjá hjá Lambafelli sem er nokkuð víð og getur verið 50 metra djúp.

Hægt er að ganga eftir gjánni þar að segja yfir sumartímann. Bólstraberg má finna í veggjum hennar.

Staðsetning: Keyrt er að Höskuldsvöllum og beygt þaðan niður að Trölladyngju. Bílastæði er við Eldborg og þaðan er gengið austan hennar að Lambafelli.

Méltunnuklif

Athyglisverð jarðlög, móberg og jökulrákir.

Einkenni sem gefa góðar vísbendingar að yfir svæðið hafi jöklar gengið yfir.

Hér er saga þar sem Méltunnuklif kemur fyrir:

Presturinn á Stað í Grindavík sendi tvo karla austur á Eyrarbakka að kaupa bakstur því hann var ekki til í Keflavík.

Baksturinn átti að bera í tilslegnum íátum sem kallaðir voru stampar. Þeir báru sitt hvorn stampinn en var annar þeirra óheppin og brotnaði í Mjöltunnuklifi. Í stað þess settu þeir brauð í poka. Seinna fór karlinn sem ekki braut stampinn til altaris.

Þegar presturinn var að tóna innsetningarorðin og sagði:
"Tók hann brauðið, gjörði þakkir og braut það - ," þá kallaði karlinn upp:
"Lýgurðu það. Stampinn braut hann, en brauðið ekki."

JÓN ÁRNASON V 351

Staðsetning: Stutt ganga fyrir ofan veg 427

Fagradalsfjall

Hæsta fjall á Reykjanesskaga eða um 385(m.y.s).

Það liggur aflangt frá austri til vesturs og er í raun lítil háslétta, með nokkrum hnjúkum, einkum að vestanverðu, móbergsstapi. Fjallið hefur orðið til við gos undir jökli á síðustu ísöld sem stóð yfir í 100.000 ár.

Á Fagradalsfjalli fórst í flugslysi í síðari heimsstyrjöldinni, Frank M. Andrews, yfirmaður alls herafla Bandaríkjamanna á Norður-Atlantshafssvæðinu, ásamt fleiri háttsettum foringjum. Voru þeir að koma vestan frá Ameríku til lendingar á Keflavíkurflugvelli, en flugvélin hefur sennilega flogið of lágt. Aðeins einn maður komst lífs af úr þessu flugslysi og beið hann björgunar á annan sólarhring.

Staðsetning: Í Reykjanesfjallgarðinum á miðjum Reykjanesskaga í NA af Grindavík.

FMApic2.jpg

Frank Maxwell Andrews

Stapafell
Móbergsfjall á Reykjanesskaga, suðaustur af Höfnum. Stapafell er gert nær einvörðungu úr bólstrabergi. Olívín, einn aðalfrumsteinn í basalti, hefur sést neðst í bólstrunum á meðan þeir voru óstorknaðir. Skammt austur af Stapafelli var fyrr á öldum alfaraleið frá Grindavík til verstöðva á Rosmhvalsnesi. Sést þar enn marka fyrir slóðum. Mikið grjótnám er í Stapafelli og minnkar fjallið ár frá ári.
Þorbjörn

Stakt móbergsfell (243 m.y.s) fyrir ofan og norðan við Grindavík.

Af því er mikið útsýn yfir mikinn hluta Reykjanessfjallgarðsins. Norðaustan í fellinu er mikil jarðhitamyndun og norður og norðaustur af því er allvíðáttumikið jarðhitasvæði. Fjallið er með mikinn sigdal á toppnum. Þorbjörn er myndaður á síðasta kuldaskeiði ísaldar, eins og flest önnur jföll á Reykjanesi.

Uppi á fellinu er gjá eða sprunga sem heitir Þjófagjá, að sögn eftir 15 þjófum sem höfðust við í gjánni og stálu fé Grindvíkinga. Voru þeir síðast unnir með prettum að því er sagan segir.

Í heimsstyrjöldinni síðari hafði setuliðið bækistöð/varðstöð í sigdalnum og lögðu veg upp á fjallið. Sjást vel ummerki um byggingar setuliðsins frá þessum tíma.
Auðvelt er að ganga á Þorbjörninn bæði að norðanverðu upp eftir misgenginu og að austanverðu þar sem gamli bílvegurinn liggur. Undir norðurhlíðum fjallsins hafa Grindvíkingar ræktað skóg og er svæðið tilvalið til útivistar.

Norðurljósin
Yfirborð sólarinnar sendir í sífellu frá sér svokallaðan sólvind,
en hann er straumur hlaðinna agna, aðallega róteinda og rafeinda.
Segulsvið jarðar hrindir flestum þessum ögnum frá svo að þær streyma umhverfis hana eins og vatn um kjöl. Undantekning frá þessu er kringum segulpólana, norður og suður. Á svæðum kringum þessa póla sleppur lítill hluti þessara agna inn í segulsvið jarðar. Hlöðnu eindirnar sem fara inn í segulsvið jarðar hreyfast á miklum hraða eftir gormlaga brautum kringum segulsviðslínurnar milli segulskautanna. Þegar nær dregur pólunum rekast eindirnar á lofthjúpinn,oftast í milli 100 og 250 km hæð. Orkan í rafeindunum og róteindunum örvar sameindir og frumeindir í lofthjúpnum en þær
senda aftur á móti frá sér orkuna sem sýnilegt ljós sem við köllum norðurljós Litirnir sem við sjáum oftast eru grænn og rauð-fjólublár, en þeir stafa frá örvuðu súrefni annars vegar og örvuðu köfnunarefni eða nitri hins vegar

Á Íslandi erum við svo heppin að vera í norðurljósakraganum að nóttu til við eðlileg skilyrði. Hægt er að sjá norðurljósin hvar sem er á
Íslandi, svo fremi að norðurljósin séu yfir landinu og stjörnubjartur himinn. Best er að horfa á þau þar sem minnst gætir ljósmengunar frá
bæjunum.
Á Reykjanesi eru staðir sem er gott að horfa á norðurljósin. Á Miðnesheiðinni milli Sandgerðis og Reykjanesbæjar, á Hafnaveginum,
á Grindavíkurveginum við Seltjörn og við Kleifarvatn og Krýsuvík. Gott er að finna skjólgóðan stað og vera í hlýjum fötum, því norðurljósin eru greinilegri á kaldari árstíðum.

Til gamans má geta þess að um miðja 19. öld var prestur á Hallormsstað, Hjálmar Guðmundsson að nafni, sem þótti furðulegur m.a. af því að sagt var að hann legði í vana sinn að skoða stjörnur og ætti til að gleyma sér við það.
Munnmæli herma, að eitt sinn hafi vinnumaður farið að leita hans að næturlagi, og fundið hann liggjandi upp í loft á hjarni. Prestur var þá að telja stjörnur, en fipaðist við talninguna og brást reiður við þessari truflun.
Ögmundarhraun

Hraunbreiða fyrir vestan Krýsuvík suður af Núpshlíðarhálsi ( Vesturháls).

Vestasti hluti þeirrar hraunbreiðu, sem á uppdráttum er nefnt Ögmundarhraun er þó af öðrum toga spunnið, það nær vestur undir Ísólfsskála. Ögmundarhraun er runnið frá norðurhluta gígaraðar austan í Núpshlíðarhálsi og hefur meginhraunflóðið fallið milli Latsfjalls og Krýsuvíkur-Mælifells og allt suður í sjó og langleiðina austur undir Krýsuvíkurberg. Sunnan til í hrauninu er 2 hólmar sem standa upp úr og er annar nefndur Óbrynnishólmi en hinn, sá austari Húshólmi. Í þeim síðar nefnda eru bæjarrústir sem taldar eru vera með þeim elstu á landinu eða frá landnámi og mótar vel fyrir þeim eins og sést á loftmyndinni hér. Er talið að hér séu rústir af elstu kirkju á Íslandi.

Ósar

Vík við Hafnir sem varð til vegna landsig.

Ósar er þekkt náttúruverndarsvæði þar sem er fjölskrúðugt lífríki fjörunnar og mikið fuglalíf.

Patterson

Bandaríkjamenn byggðu árið 1942 og var lokað þremur árum síðar.

Hann var aðalega notaður til að sinna orrustuflugvélum hersins sem sinntu loftvörnum á suðvesturlandinu. Við flugvöllinn má finna gömul sjávarsetlög síðan fyrir 20.000-22.000 árum.


Staðsetning: Hafnavegur 44 að girðingu Patterson. Frá gömlum skotfærabirgjum er gengið norður.

Reykjanes

Reykjanesskaginn dregur nafn sitt af suðvesturhorni skagans, Reykjanesi.

Reykjanes er hluti af Suðurnesjum sem er mesta þéttbýli Íslands. Um svæðið fara nær allir sem koma eða fara frá landinu. Náttúran er stórbrotin með sínu mikla háhitasvæði með tilheyrandi hverum og gufustrókum, hraunbreiðum og heimsþekktum fuglabjörgum sem dýralífsunnendur mega alls ekki láta fram hjá sér fara.

Gosbeltið á Reykjanesskaga er beint framhald Atlantshafshryggjarins sem gengur hér á land. Á skaganum eru fjögur eldstöðvakerfi og verða eldgos þar í goshrinum á um 1000 ára fresti. Hver hrina stendur í 200-350 ár.

Reykjaneskerfið nær frá vestanverðu Reykjanesi að Grindavík í suðri og þaðan norðaustur yfir skagann meðfram Vogum að Kúagerði. Kerfið er um 35 km langt á landi (40-45 kílómetrar með neðansjávarhluta) og 5-15 km breitt, breiðast í suðri. Talið er að kerfið nái 5-10 km til suðverstur á sjávarbotni.

Reykjaneseldar voru síðasta gos í kerfinu og stóðu þeir yfir frá 1210 til 1240. Síðustu gos þar á undan urðu fyrir 1.500-1.800 árum.

Á milli 40 og 50 goseiningar, þ.e. hraun og gosstöðvar, finnast á kerfinu úr nokkrum rek- og goshrinum, auk 14 dyngja eða dyngjuhvirfla. Merktar gönguleiðir liggja að Háleyjabungu og Skálafelli. Við fyrrnefndu dyngjuna má m.a. finna píkrít, fágætt frumstætt basaltafbrigði sem líkist frumbráð, þ.e. kviku sem verður til á miklu dýpi ofarlega í möttli jarðar.

Landið innan kerfisins er frekar sprungið. Í kerfinu eru mörg misgengi, m.a. myndarlegur sigdalur hér við Valahnúk sem og annar sem liggur meðfram Reykjanesbrautinni við Vogastapa.

"Myrkur um miðjan dag"

Veturinn 1226-1227 er nefndur í Sturlungu og sumum annálum "sandvetur" og mikill "fellivetur". Þá gaus í sjó úti fyrir Reykjanesi og var öskufall svo mikið að sumstaðar er sagt hafa verið myrkur um miðjan dag. Fjöldi búfjár á Íslandi féll, m.a. á sagnaritarinn Snorri Sturluson að hafa misst hundrað naut sem hann átti í Svignaskarði í Borgarfirði. Í þessu gosi myndaðist karlinn, 51 metra hár sjódrangur úti fyrir Reykjanesi.

Reykjanesfólkvangur

Stórt friðlýst svæði tilvalið til útivistar og náttúruskoðunar.

Reykjanesfólkvangur er á sunnanverðum Reykjanesskaga og nær milli Vesturháls í vestri og að sýslumörkum Árnessýslu í austri og niður að sjó. Norðan megin liggja mörk hans meðfram Heiðmörk og Bláfjallafólkvangi. Að honum standa 7 sveitarfélög; Reykjavík, Seltjarnarnes, Kópavogur, Garðabær, Hafnarfjörður, Grindavík og Reykjanesbær. Fólkvangurinn er um 300 km2 að stærð, langstærsta friðlýsta svæðið sinnar tegundar. Þar er meiri gróður en víðast hvar annars staðar á Reykjanesskaga og er landið kjörið til útivistar og náttúruskoðunar. Innan fólkvangsins eru þessir helstu staðir Krýsuvík, Seltún, Kleifarvatn, Grænavatn, Krýsuvíkurberg, Vesturháls (Núpshlíðarháls) og Austurháls (Sveifluháls), Búrfell og Búrfellsgjá, Stóra-Eldborg og Brennisteinsfjöll. Upp á hálsunum eru nokkur smá vötn, Grænavatn, Arnarvatn og Spákonuvatn. Í Djúpavatni er silungsveiði eins og í Kleifarvatni. Möguleikar til gönguferða í fólkvanginum eru nánast ótakmarkaðar.

Rosmhvalanes

Nes sem er milli Ytri-Njarðvíkur og Kirkjuvog.

Rostungur var þekktur undir nafninu Rosmhvalur og er talið að þeir hafi dvalið á þessu nesi.

Nýlega er búið að setja upp gott skilti sem sýnir góða leið til að aka Reykjaneshringinn.

Sandfellshæð

Ein elsta og stærsta hraun breiða á Reykjanesi.

Um er að ræða dyngjugíg sem er í Sandfellsdal. Gígurinn myndaðist á jökultíma fyrir um 14.000 árum þegar sjávarmál var 30 m lærra en það er í dag. Breiður sigdalur gengur yfir Sandfellshæð. Til að komast þangað er hægt að ganga frá veginum milli Svartsengis og Reykjanes en einnig hægt að fara þangað á velbúnum jeppum.

Seltjörn

Tjörn þar sem liggja góðir göngustígar, tilvalin staður fyrir lautarferðir og grill. Við hliðinná er lítill skógur sem heitir Sólbrekkuskógur með áhugaverðum formum steina hér og þar. Einnig mögulegt að veiða þar.

Seltún

Hverir á háhitasvæði sem eru innan Reykjanes Fólkvangs.

Frábært tækifæri til rannsókna þar sem mikið er af leir, brennisteini og öðrum efnum sem gefa staðnum litríkt yfirbragð. Bílastæði við Seltún er búið að útbúa nýtt þjónustu- og salernishús eins eru góðir göngustígar um hverasvæðið.

Staðsetning: Vegur 42, bílastæði, rétt við Kleifarvatn.

Skálafell

Jarðskjálftasprungur á fleti með hraunlögum yfir 8000 ára.

Skálafell er byggt uppá nokkrum gosum á mjóu sprungukerfi.Efst er klepragígur af eldborgargerð og kringum hann eru jarðföll suður meðfram gígnum en þar er hægt að finna smáhella.

Hentugast er að ganga á Skálafell frá bílastæði við Gunnuhver.

Snorrastaðatjarnir/Háibjalli

Vinsælt útivistarsvæði sem og tjarnir þar sem er kjörið að skoða fugla.

Nálægt þessi svæði er Háibjalli 10 m hár klettur. Eru báðir á náttúruminjaskrá.


Staðsetning: Vegur 43 rétt hjá Seltjörn og Sólbrekkuskógi.

Sogasel

Þar má finna gamlar rústir af skýli sem er í gíg.

Það var notað í gamla daga fyrir kýr yfir sumartímann.


Staðsetning: Stutt að fara frá vegi 428, en hann er lokaður veturnar.

Sogin

Sérkennilegt háhitasvæði sunnan við Trölladyngju og Grænudyngju.

Svæðið er allt ummyndað af jarðhita og gefur hlíðunum sem eru myndaðar af Sogaselslæknum fjölbreytta litaskrúð.

Staðsetning: Á sumrin er hægt að keyra Vigdísarvallaveg 428 en á veturnar er hægt að ganga frá Krýsuvíkurvegi 42.

Stakksfjörður
Breiður og djúpur fjörður sem gengur til suðurs úr Faxaflóa og afmarkast að austan af Keilisnesi á Vatnsleysuströnd en af Stakksnípu í Hólmsbergi á Rosmhvalanesi að vestan. Viti er á Stakksnípu, reistur 1958. Stakksfjörður dregur nafn af stökum klettadrangi, Stakki sem er undan Hólmsbergi.
Stampar

Tvær gossprungur liggja frá sjó inn í land á vestanverðu Reykjanesi og mynda gígaraðir.

Þessar gígaraðir hafa verið kenndar við Stampa. Gígaraðirnar eru frá tveimur tímaskeiðum og fylgja stefnunni SV-NA sem er algengasta sprungustefna á Reykjanesi. Sú eldri myndaðist í gosi á tæplega 4 kílómetra langri sprungu fyrir 1.800-2000 árum.

Yngri-Stampagígaröðin myndaðist í Reykjaneseldum á árunum 1210-1240. Gígaröðin er um 4 kílómetrar að lengd og er flatarmál þess hrauns sem þá rann um 4,6 km2. Þeir tveir gígar sem næst eru veginum, nefndir Stampar, eru við norðurenda gígaraðarinnar. Sunnar á gígaröðinni má sjá fleiri stæðilega gíga s.s. Miðahóll, Eldborg dýpri og Eldborg grynnri sem allir voru notaðir sem mið við fiskveiðar fyrr á tímum. Flestir gígarnir eru þó lágir klepragígar og lítt áberandi.

Þess má geta að í Reykjaneseldum 1210-1240 runnu fjögur hraun í Reykjanes- og Svartsengiskerfunum auk þess sem neðansjávargos urðu í sjó undan Reykjanesi.

Hundrað gíga leiðin, merkt gönguleið, liggur að hluta um Stampahraunið. Leiðin hefst við Valahnúk á Reykjanesi. Leiðin liggur m.a. um háhitasvæðið á Reykjanesi, fram hjá gjall- og klepragígum og móbergsfjallinu Sýrfelli að Stampagígunum. Þaðan er gengið um úfið helluhraun og sandskafla og þræðir leiðin sig frá frá vesturhlið gígsins sem er næst veginum, áfram eftir gígaröðinni, sjávarmegin við Reykjanesvirkjun. Gígarnir sem gengið er meðfram eru fjölmargir og viðkvæmir.

Leyfilegt er að ganga á gíginn sem er nær veginum. Mikilvægt er þó að hafa í huga að raska ekki viðkvæmum jarðminjum.

Staðsetning: Vegur 425 um 2,5 km til norðurs frá Rauðhólum er stutt ganga.

Strandarheiði
Eða Vatnsleysustrandarheiði. Gróðurlítið hraunsvæði upp af Vatnsleysuströnd. Þar var fyrrum hið besta beitiland, víða vaxið kjarri, og voru þar sel frá býlunum á ströndinni en landeyðing hefur orðið þar geysimikil á seinni öldum. Í Strandarheiði er merkileg, afar gömul fjárborg, Staðarborg.
Ströndin vestan Grindavíkur

Svæði með fjölskrúðugu fuglalífi og gróðurfari.

Er á náttúruminjaskrá og meðfram sjávartjörnum er hraunkantur og djúpar vatnfylltar gjár.



Sundhnúksröðin

Gígaröð sem varð til fyrir um 2.350 árum.

Í því gosi varð náttúrulega höfnin í Grindavík til.

Sundahnúkur var einkenni Grindavíkurbæjar í fyrri tíð.

Sveifluháls

Hraunbreiða fyrir vestan Krýsuvík suður af Núpshlíðarhálsi ( Vesturháls).

Vestasti hluti þeirrar hraunbreiðu, sem á uppdráttum er nefnt Ögmundarhraun er þó af öðrum toga spunnið, það nær vestur undir Ísólfsskála. Ögmundarhraun er runnið frá norðurhluta gígaraðar austan í Núpshlíðarhálsi og hefur meginhraunflóðið fallið milli Latsfjalls og Krýsuvíkur-Mælifells og allt suður í sjó og langleiðina austur undir Krýsuvíkurberg. Sunnan til í hrauninu er 2 hólmar sem standa upp úr og er annar nefndur Óbrynnishólmi en hinn, sá austari Húshólmi. Í þeim síðar nefnda eru bæjarrústir sem taldar eru vera með þeim elstu á landinu eða frá landnámi og mótar vel fyrir þeim eins og sést á loftmyndinni hér. Er talið að hér séu rústir af elstu kirkju á Íslandi.



Landnámsdýragarður

Landnámsdýragarðurinn við Víkingaheima er opinn á sumrin. Hann gefur börnum færi á að sjá lömb, kiðlinga, endur, kálfa, kanínur, landnámshænur o.fl. Stundum er hægt að fá að gefa dýrunum. Ókeypis aðgangur í sumar.

Þráinsskjöldur

Hraunbunga mikil norðaustur af Fagradalsfjalli. Litlar minjar eldsumbrota eru í hvirfli bungunnar en geysimikil hraun hafa runnið frá henni til suðurs, vesturs og þó miklu mest til norðurs, hefur hraunið runnið kringum Keili og Keilisbörn og nær kaffært Litla Keili. Heita hraunbreiður þessar einu nafni Þráinsskjaldarhraun og nær það austan frá Vatnsleysuvík og vestur að Vogastapa. Þannig stendur öll byggð í Vogum og Vatnsleysuströnd í þessu hrauni. Talið er að Þráinsskjaldarhraun hafi runnið fyrir um 9000 árum. Þráinsskjöldur er einna mikilvirkasta eldstöðin á öllum Reykjanesskaga.

Tjarnir á Vatnsleysuströnd

Hluti af Þráinsskjaldarhrauni sem flæddi fyrir 10,000 árum.

Hraun sem hleypur í gegnum sig mikið vatn sem er uppistaða mikils hluta fersk vatna í landinu.

Tjarnirnar heita

Síkistjörn, Vogatjörn, Búðatjörn (Mýrarhústjörn), Gráhella, tjarnir við Hlöðunes, Ásláksstaðatjörn (Hallandatjörn), Sjónarhólstjörn, Knarrarnestjörn, Þórustaðatjörn (Landakotstjörn), Kálfatjörn og eru flestar á náttúruminjaskrá.

Valahnúkamöl

Hryggur með mikið af ringlaga hnullungum.

Varð til með miklum stormum, háum öldum og brimi.

Staðsetning: Nálægt Valahnúk í noðri og Skálafelli í suðri. Vegur 425

Valahnúkur

Valahnúkur er samsettur úr móbergstúfflögum, bólstrabergi og bólstrabrotabergi. Hnúkurinn myndaðist í einu gosi en sýnir mismunandi ásýndir í virkni gossins. Móbergstúffið myndaðist við sprengivirkni í gosinu en bólstrabergið við hraunrennsli í vatn.

Móbergstúff

Sambland af hraunmolum og harðnaðri gosösku sem finnst í Valahnúk nefnist túff. Túff myndast þegar 1200°C heit bráð kólnar snögglega í vatni. Þá verður til glersalli þar sem kristallar hafa hafa ekki tíma til að vaxa. Sallinn ummyndast fljótt í móberg.

Bólstrabrotaberg

Neðarlega í Valahnúk má sjá hallandi lag af bólstrabrotabergi. Bólstrabrotaberg myndast þegar gjall eða gjóska mynda skálaga hlíðar. Einstaka bólstrar eða brot úr þeim renna þá niður hallann, umlykjast gjóskusalla og mynda hið svokallaða bólstrabrotaberg.

Bólstraberg

Bólstraberg er ein algengasta hraunmyndun jarðarinnar þar sem hún er algengasta hraunmyndun úthafsskorpunnar. Þessir sérkennilegu bólstrar myndast í gosi undir vatni eða jökli. Oft er um að ræða gos þar sem þrýstingur er of mikill til að gufusprengingar verði. Einnig geta bólstrarnir myndast þegar lítið eða ekkert gas er í kviku sem þrýstir sér hratt út úr flæðandi hraunmassa. Þar sem kvikan kólnar snögglega myndast svört glerhúð utan á bólstrunum. Oft eru þeir nokkrir metrar á lengd en einungis 10-30 sentímetrar í þvermál. Þegar horft er á klettavegg með þversnið af bólstrunum þá lítur hver bólstri út eins og bolti eða koddi. Bólstrabergið í Valahnúk hefur að öllum líkindum orðið til í gosi undir jökli.

Valbjarnargjá

Ferð inniheldur: Garður, Garðskagaviti og Sandgerði.

Tími: Fer eftir því hversu lengi er stoppað á hverjum stað.

Stuttur tími: 30 mín keyrsla.

Lengri ferð: Um 1 klst keyrsla.

Frá Keflavíkurflugvelli takið veg 45 í Garð (Á velbúnum fjórhjóladrifnum bíl er mögulegt að fylgja gamalli slóð eftir ströndinni.

1) Gömul slóð sem liggur eftir

1) There are old trails that lead to fish racks still used to dry fish. Entering the village, you will notice a monument dedicated to the families of fishermen. It depicts women looking out to sea waiting for their husbands to return with the day's catch.

2) Garður has a beautiful, old church that dates from 1863 and next to it the former pastor's home which is now educational centre for pastors and an information center about the many fascinating churches in Iceland. A trail beside the church leads down to the shore where you are in close touch with sea birds in their natural habitat.

3) Garðskagi: The headland at the tip of the peninsula at Garðskagi is a great place to observe sea birds. There are two lighthouses where you can get great sea views too. White beach and on the summertime you can play volleyball there. A museum has a unique collection of old machinery and a cafeteria with a deck that lets you observe seals and whales that sometimes are play near the coast while you have refreshments. There is a local handicraft for sale in the old lighthouse guard´s home and a tranquil free campsite with toilets and fresh water.

Next to the lighthouse there is Skagagarðurinn, a protective wall that lay between the farms Kirkjuból to Útskálar.

4) Five minutes drive south on the west coast is the busy fishing harbor of Sandgerði which has an Icelandic Nature Centre with a small aquarium and a handicraft store. There is a display about the French explorer and biologist, Jean-Baptiste Charcout, who went down with his ship the Pourquoi Pas? off the coast in 1936. The village has a well equipped campsite. If you are hungry for real local food experience we recommend the resturant Vitinn.

From Sandgerði you can go back to Keflavík on road Sandgerdisvegur (429).

You can also continue you trip on road 45

5) Heading further south, you will pass an eider duck farm. Another bird shares the farm, the small but very aggressive arctic tern which keeps away all trespassers.

6) Here further on, will see an exceptionally beautiful church at Hvalsnes built of carved stone in 1887. The nation´s greatest psalm poet, Hallgrímur Pétursson served as a clergyman here in the mid 17th century. There is also a lighthouse on the rocky coast at Stafnes. This is the region where an important fishing port thrived at Básendar during the 17th and 18th centuries until the town was literally blown away by a violent sea storm in 1799.

7) Básendar - Ruins of small marketing place and fishing harbour.

8) Gálgar - Gallow cliffs or Hanging Rocks

Return to Keflavík

Star tip: In Sandgerði and Gardur there are very good public swimming pools which are ideal for relax after or meanwhile on the trip.

Vigdísarvellir

Rústir af gömlum sveitabæ Bali og Vigdísarvellir.

Núna er þar tjaldsvæði.

Staðsetning: Vegur 428 lokaður að vetri til.

Vogastapi

Hét á landnámsöld Kvíkuvogsbjarg en seinna nefndur Vogastapi, stundum aðeins Stapi, einkum af heimamönnum. Grágrýtishæð (80 m.y.s.) milli Vogavíkur og Njarðvíkur, þverhníptur að framan en með aflíðandi halla inn til landsins. Stapinn er gróðurlítill og víða mjög blásinn. Sunnan í honum liggur Reykjanesbraut. Af Grímshóli, hæst á stapanum er mikil og góð útsýn og einnig útsýnisskífa sem Ferðafélag Keflavíkur lét reisa. Grímshóls er getið í þjóðsögum Jóns Árnasonar.

Á Vogastapa hefur þótt reimt allt fram á þennan dag enda hafa margir villst þar fyrr á árum í hríðarveðri og náttmyrkri og ýmist hrapað fram af Stapanum eða orðið úti. Áður fyrr vildu menn yfirleitt ekki fara yfir Stapann að næturlagi, væru þeir einir á ferð. Á seinni áratugum hafa sumir vegfarendur, sem leið hafa átt um Stapann þóst sjá þar mann á ferli með höfuð undir hendinni þannig á sig kominn átti hann það til að setjast inn bíla ef menn voru einir á ferð.

Hvalir á Reykjanesi

Hvalir eru algengir kringum Reykjanesskagann, allt frá Krýsuvíkurbergi að Vogastapa. Nóg æti er fyrir þá, sérstaklega á sumrin þar sem þeir elta ýmsar fisktegundir inn á Faxaflóa. Hrefna sést mjög mikið og höfrungategundin hnýðingur. Oft á sumrin koma hópar af hnúfubak. Sést hefur líka háhyrningur, langreyður og jafnvel steypireyður sem er stærsta dýr jarðarinnar.

Reykjanes

Þéttbýliskjarnar

Reykjanesið er frekar láglent af náttúrunnar höndum og einkennist landlagið af hraunbreiðum og vogskorinni ströndu. Landslagið hefur haft áhrif á staðsetningu þéttbýla við sjávarsíðuna og mótað samfélag og sögu þess í gegnum aldirnar. Við hvetjum gesti til að kynna sér hvað svæðið hefur uppá að bjóða.

Map Garður Sandgerði Reykjanesbær Vogar Grindavík